TOP 8 butów do biegania na półmaraton/maraton dla ambitnych
Walka o rekordy te indywidualne, ale zwłaszcza światowe jest zawsze emocjonująca. Każda sekunda ma znaczenie, a wpływ na nią może mieć wiele czynników. Jednym z elementów jest odpowiedni sprzęt sportowy. To właśnie w tym kontekście buty do biegania przekształciły się w arenę nieustannej rywalizacji, w której najwięksi producenci starają się zdobyć niekwestionowane miejsce na podium. Dla każdej z tych renomowanych marek priorytetem jest to, aby to ich zaawansowane modele stanowiły klucz do osiągnięcia wymarzonych rekordów. W ostatnich latach rozwój jest szczególnie zauważalny.
Od kiedy w 2017 r. w sprzedaży pojawił się Nike Vaporfly 4%, płytka karbonowa zaczęła wzbudzać coraz większe zainteresowanie. To ona była jednym ze znaczących elementów modelu, który szybko zyskał na popularności i został okrzyknięty jako najszybsze buty świata. Nie była to jednak nowość, płytkę karbonową po raz pierwszy zastosowano w modelu butów biegowych już niemal 20 lat wcześniej.
Skąd więc ta nagła popularność i kolejne debiuty modeli z karbonem poszczególnych marek? Czy płytka karbonowa właściwie coś daje, czy tylko marketing? Jakie modele aktualnie należą do czołówki? O tym dowiecie się z tego artykułu.
Sprawdź
- Płytka karbonowa – czy naprawdę pomaga? Jaka jest jej historia?
- TOP 8 modeli do biegania na maraton dla ambitnych
Płytka karbonowa – czy naprawdę pomaga? Jaka jest jej historia?
Wspomniany na początku Vaporfly 4% sprawił, że przez pierwsze lata prym wiodła marka Nike. W 2018 i 2019 r. nie miała sobie równych podczas największych maratonów na świecie. Pozostałe marki nie pozostały jednak obojętne. Pracowały nad swoimi modelami startowymi z płytką karbonową. W 2019 r. pojawiały się coraz odważniej odpowiedzi, ale to zwłaszcza w 2020 r. nastąpiło prawdziwe "boom". Każda kolejna marka prezentowała swoje nowości.
Rok 2020 co prawda nie był łaskawy, pandemia wstrzymała najważniejsze wydarzenia, ale nie zatrzymało to rozwoju produktu. Miał to być rok Igrzysk Olimpijskich, a każda z marek chciała się poszczycić medalem "osiągniętym w jej butach", a dodatkowo rekord przy ważnych imprezach – byłby spełnieniem i zapewne gwarancją sukcesu. Ostatecznie igrzyska odbyły się w 2021 r., a rozwój butów z karbonem przyspieszył. Tak m.in. marka ASICS zaczęła od modelu Metaracer, który ma teraz bardziej zaawansowaną odsłonę w postaci MetaSpeed Sky+, z kolei adidas w 2022 r. wypuścił już 3. edycję Adizero Adios Pro, Puma powróciła do biegowej rywalizacji z modelem Fast-R Nitro Elite, ale przykładów jest dużo więcej.
Rozwoju nie zatrzymały burzliwe dyskusje i spekulacje, czy buty z płytką karbonową nie stanowią dopingu. Ostatecznie World Athletics ustanowił przepisy, które regulują wysokość podeszwy w butach do biegania (do 40 mm), ale także kwestię płytek karbonowych (nie mogą zawierać więcej niż jedną płytkę) oraz dostępności dla wszystkich (model miał być w sprzedaży już na 4. miesiące przed zawodami). Dodatkowo modele mają być badane przez ekspertów. Następnie ten aspekt został rozszerzony również o projekt dystrybucji nowych modeli wśród biegaczy z elity, którzy nie mieli podpisanych kontraktów z markami sportowymi.
Restrykcje wzięły się od zastrzeżeń, że buty Vaporfly dają przewagę sportowcom. Już pierwsze wersje, wspomnianego Vaporfly 4% widniały na nogach czołowych biegaczy i biegaczek zdobywających podium w najbardziej prestiżowych biegach. Szybko stały się też obiektem pożądanym przez zawodników sponsorowanych przez inne marki, którzy zdarzało się, startowali w modelu Nike, ale ze względu na swoje zobowiązania sponsorskie, zamalowywali logo. To również model, który początkowo najszybciej znikał ze sklepowych półek, gdy się pojawi.
Marka Nike nad modelem pracowała od 2013 r. Mówiło się wówczas o tym, że płytka obniża koszt energii pracy o ~ 1% poprzez bardziej efektywną pracę dźwigni stawu skokowego i śródstopia, o czym wspominają zewnętrzne badania: Hoogkamer, W., Kipp, S., Frank, J.H. et al. Sports Med (2017). W przypadku Vaporfly 4% dodano do tego sprężystą piankę ZoomX. Ta kombinacja sprawiła, że te same badania wykazały, że prototyp butów Nike Zoom Vaporfly 4% obniżył koszty energii podczas biegu średnio o 4%.
To był początek, od tego czasu Vaporfly przeszedł aktualizacje, jednocześnie coraz częściej będąc posądzanym o doping technologiczny. To dlatego pod lupę wzięło go World Athletics.
Buty same nie biegają, ale...
Choć oczywiste, że buty same nie biegają, to jednym z parametrów odgrywających istotną rolę w walce o nowe rekordy jest ekonomika biegu. Na nią wpływa użytkowany sprzęt – buty do biegania: ich masa, amortyzacja, a także sztywność. Lżejsze buty zmniejszają koszt energetyczny. Buty są jednak potrzebne. Poruszanie się boso, jak wykazywały badania marki podczas prac nad modelem, wymaga większego wysiłku mięśniowego podczas amortyzacji uderzenia stopy o ziemię.
Przeprowadzone badania, podczas których wykorzystano bieżnie mechaniczne, wykazały nawet o 12% zwiększoną oszczędność energii dzięki amortyzacji. Przypuszcza się, że wpływ mają na to dwa czynniki. Amortyzacja powoduje mniejsze zgięcie kolana podczas biegu, a tym samym mniejszy wysiłek mięśni, po drugie wpływ miał zwrot energii bieżni mechanicznej.
Początkowo uważano wyniki badań wskazujących na korzyść z wykorzystania płytki za bełkot marketingowy, ale to rezultaty zawodników zaczęły mówić same za siebie. Doszukiwano się w nich sprężyny, a wokół powstawały kolejne przypuszczenia, że to buty są gwarancją sukcesu. Zaczęło się od głośnego Breaking2, gdzie Eliudowi zabrakło niewiele do uporania się z barierą 2h na dystansie maratońskim. Udało się to 2 lata później w Wiedniu. Wówczas kończąc zmagania z wynikiem 1:59:40, Eliud miał na sobie prototyp Alphafly (rozwiniętą wersję Vaporfly).
Płytka nie jest nowością
Jednak to nie marka Nike zaczęła pierwsza eksperymentować z płytką, choć na pewno to ona rozpoczęła nową erę butów biegowych. Już ponad 20 lat temu Darren Stefanyshyn studiował sposoby ulepszania obuwia sportowego i to m.in. on po raz pierwszy wspólnie z marką adidas wykorzystał płytkę w butach startowych. Po latach Stefanyshyn z kolei nadzorował pracę doktorską Geng Luo, który po uzyskaniu własnego doktoratu podjął pracę w Nike, jako pracownik naukowy Nike Sport Research Lab, Biomechanics był jedną z osób zaangażowanych w rozwój Vaporfly 4%.
Podstawą było zrozumienie, w jaki sposób energia jest generowana i tracona m.in. w stopach. Jak przy debiucie modelu Vaporfly w komunikatach prasowych wspominał Dr Gend – „Celem wykorzystywania płytki karbonowej jest zmniejszenie utraty energii w momencie ugięcia w palcach w fazie wybicia. Ta zakrzywiona płyta jest wystarczająco sztywna, aby w tym dopomóc, a ponieważ ma specjalną geometrię, robi to bez dodatkowego obciążenia łydki”.
Jest to możliwe m.in. dlatego, że sztywna płytka współgra dobrze z piankami. Pomaga im szybciej się kompresować i powracać do pierwotnej formy. Tym samym nie sama płytka jest gwarancją sukcesu, a kombinacja całej podeszwy. Dodatkowo efekt zauważalny jest, ale przy odpowiednich prędkościach. Od początku zaznaczano, że to model dla wytrenowanych zawodników.
Choć to nie wspomniana sprężyna, to podstawowym celem było, aby but zachowywał się bardziej jak sprężyna. Można powiedzieć w tym przypadku 20 lat temu, marka adidas wspólnie z Stefanyshyn jeszcze nie odniosła sukcesu, ale kierunek był dobry. Pierwsza płytka z włókna węglowego "ProPlate", pojawiła się w modelu AdiStar już ok. 2003 r. Wtedy jednak jeszcze nie do końca rozumiano, jaki ma potencjał. Stosowane pianki w butach też były inne. Rewolucyjna pianka Boost zadebiutowała dopiero w 2013 r. W 2020 r. marka adidas powrócił do karbonu z modelem – Adizero Pro, a następnie Adizero Adios Pro, dziś już dostępny w 3. edycji.
Od 2022 r. można zaobserwować kolejny krok w czołowych modelach z płytką karbonowych, jest nim lepsze dopasowanie modelu do szerszego grona biegaczy, m.in. poprzez zwiększenie stabilności czy dropu. Taki krok poczyniła choćby marka Nike w 2. odsłonie Alphafly Next%.
Buty do biegania z płytką karbonową na maraton – TOP 8 modeli?
Wyścig zbrojeń biegowych trwa, ale choćby jeden model triumfował w największych biegach na świecie, nie da się jednoznacznie powiedzieć, że to najlepsze buty. Buty są tylko dopełnieniem sukcesu danego zawodnika poprzedzone odpowiednim przygotowaniem. Wiele zależy również od cech indywidualnych, budowy stopy. Poniżej zebraliśmy wybrane modele z płytką karbonową skonstruowane z myślą o startach na długich dystansach.
- Nike Vaporfly Next% 4
- Nike Alphafly Next% 3
- adidas Adizero Adios Pro 4
- ASICS MetaSpeed Sky Tokyo
- Hoka Mach X 3
- adidas Adizero Boston 13
- Salomon S/LAB Phantasm 2
- adidas Adizero Takumi Sen 11
Nike ZoomX Vaporfly Next% 4
- Waga: 190 g (M) / 152 g (W)
- Drop: 8 mm
- Wysokość podeszwy: brak danych
- Cena detaliczna: 1119,99 zł [sprawdź aktualną cenę]
Nike ZoomX Vaporfly Next% 4 to zaawansowane buty startowe zaprojektowane z myślą o ambitnych biegaczach, którzy szukają maksymalnej wydajności na dystansach od 5 km po maraton. Lżejsza konstrukcja, będąca efektem zastosowania cienkiej gumy na podeszwie i przewiewnej siateczkowej cholewki, gwarantuje optymalną wentylację oraz świetne dopasowanie.
Kluczową rolę w dynamice buta odgrywa pełnowymiarowa płytka z włókna węglowego Flyplate o większym kącie nachylenia, która zapewnia sprężysty napęd i większą responsywność. Towarzyszy jej ulepszona, lżejsza pianka ZoomX, odpowiadająca za znakomity zwrot energii oraz większą stabilność dzięki niższemu profilowi podeszwy środkowej.
Poszerzona pięta stabilizuje krok, a specjalne rozcięcia w gumowej podeszwie zewnętrznej poprawiają przyczepność i redukują masę.
Więcej o modelu:
- Nike ZoomX Vaporfly Next% 4 – długo wyczekiwana zmiana
- Nike Vaporfly Next% 4 – Najszybszy model w historii serii?
- Recenzja Nike Vaporfly 4 – nowe spojrzenie na kultowy model
Nike Air Zoom Alphafly Next% 3
- Waga: 218 g (M) / 174 g (W)
- Drop: 8 mm
- Wysokość podeszwy: 40/32 mm
- Cena detaliczna: 1449,99 zł [sprawdź aktualną cenę]
Nike Air Zoom Alphafly Next% to rozbudowany model Nike Vaporfly. Nawiązuje do historycznego momentu złamania 2h na dystansie maratońskim przez Eliud'a Kipchoge w Wiedniu (w ramach projektu INEOS 1:59 Challenge Eliud uzyskał rezultat 1:59:40), a podczas maratonu w Chicago w 2023 roku Kevin Kiptum właśnie w prototypie 3 odsłony tego modelu przekroczył linię mety w czasie 2:00:35 ustanawiając nowy, oficjalny rekord świata mężczyzn.
W 3. odsłonie skupiono się na wprowadzeniu kluczowych zmian, które umożliwią bardziej płynny i stabilny bieg. Zmieniony został wygląd, który podkreśla dużą dynamikę. Podeszwa została ujednolicona, w przeciwieństwie do poprzednich wersji, połączono piankę ZoomX co dał doskonałą stabilność i amortyzację oraz zwiększyło wygodę w trakcie biegu. Poza wykorzystaniem sprężystej pianki ZoomX oraz płytki karbonowej na całej długości, nie brakuje również klasycznej technologii Nike – poduszek Air Zoom. Dwie poduszki zostały umieszczone w przedniej części. To wszystko sprawiło, że Alphafly 3 są niezwykle dynamiczne i i umożliwiają pewne i płynne wykonywanie kroków w trakcie nawet najbardziej intensywnego biegu
Cholewka - Atomknit, została zaktualizowana. Zaprojektowano ją tak, by zapewniała lepsze dopasowanie oraz przewiewność. Dodatkowo specjalne sznurowadła z nacięciami umożliwiają wygodne sznurowanie, a wyściółka zastosowana na pięcie zwiększa komfort.
W podeszwie zewnętrznej odnajdziemy strategicznie rozmieszoną gumę odporną na ścieranie, co zwiększa również na przyczepność.
Więcej o modelu:
adidas Adizero Adios Pro 4
- Waga: 200 g (M) / 174 g (W)
- Drop: 6 mm
- Wysokość podeszwy: 39,5 / 33 mm
- Cena detaliczna: 1149,99 zł [sprawdź aktualną cenę]
Buty adidas Adizero Adios Pro 4 to zaawansowane obuwie biegowe stworzone dla zawodników dążących do maksymalnej prędkości i efektywności. Wyposażone w karbonowe elementy ENERGYRODS 2.0, zapewniają płynne przejście od pięty do palców, co zwiększa dynamikę biegu. Dwuwarstwowa, ultralekka amortyzacja LIGHTSTRIKE PRO gwarantuje doskonały zwrot energii, a podeszwa z gumy Continental™ oferuje niezawodną przyczepność na różnych nawierzchniach. Dodatkowo, nowy punkt kołyskowy w podeszwie środkowej poprawia płynność ruchu, a technologia LIGHTTRAXION zapewnia optymalne wzmocnienie. Buty ważą około 200 g (rozmiar 42 2/3) i mają 6 mm dropu (39 mm na pięcie, 33 mm na palcach). Cholewka wykonana z materiałów tekstylnych i syntetycznych zawiera co najmniej 20% materiałów pochodzących z recyklingu
Więcej o modelu:
-
Maraton w nowych butach? Jak sprawdziły się adidas Adizero Adios Pro 4 w tej roli?
-
Z Stambułu przez Ateny, aż do Walencji: test adidas Adios Pro 4 na maratońskich trasach
-
Recenzja Adios Pro 4: Technologia i komfort w służbie szybkości
-
adidas Adizero Adios Pro 4 – recenzja butów szybszych od biegacza
- Waga: 183 g
- Drop: 5 mm
- Wysokość podeszwy: 39,5/34,5 mm
- Cena detaliczna: 1209,99 zł [sprawdź aktualną cenę]
ASICS Metaspeed Sky Tokyo to zaawansowany model startowy stworzony z myślą o biegaczach długodystansowych, którzy dążą do bicia rekordów życiowych i zwiększają prędkość głównie poprzez wydłużanie kroku. Buty wyróżniają się niezwykłą lekkością - ważą zaledwie 170 gramów - oraz przemyślaną geometrią sprzyjającą utrzymaniu ekonomii ruchu na maratońskim dystansie.
W podeszwie środkowej zastosowano innowacyjne połączenie zaawansowanych pianek FF LEAP oraz FF TURBO+, które gwarantuje maksymalną sprężystość, najwyższy poziom zwrotu energii i odpowiednią amortyzację. Najistotniejszym elementem konstrukcji jest wyprofilowana płytka z włókna węglowego, umieszczona na całej długości i usytuowana wysoko w podeszwie, co pomaga ukierunkować siłę odbicia bardziej pionowo i naturalnie wydłużyć krok.
W nowej odsłonie zoptymalizowano cholewkę MOTION WRAP UPPER 2.0, która doskonale otula stopę, wyróżnia się doskonałą oddychalnością i została wykonana w dużej mierze z materiałów pochodzących z recyklingu.
Niski drop 5 mm i specjalne wyprofilowanie podeszwy wspiera płynne przetaczanie, a zewnętrzna guma ASICSGRIP zapewnia doskonałą przyczepność i trwałość na miejskich trasach. To doskonały wybór dla elity i doświadczonych amatorów poszukujących maksymalnej dynamiki i wsparcia w decydujących momentach wyścigu.
- Waga: 289 g
- Drop: 5 mm
- Wysokość podeszwy: brak danych
- Cena detaliczna: 899,99 zł [sprawdź aktualną cenę]
Hoka Mach X 3 to bardzo uniwersalny model treningowo-startowy, dedykowany biegaczom, którzy pragną bez wysiłku przekładać wypracowaną na treningach szybkość na swoje wyniki podczas zawodów. But doskonale odnajduje się podczas dynamicznych biegów tempowych oraz długich, wymagających wybiegań, zapewniając przy tym idealną równowagę między lekką konstrukcją i solidnym wsparciem.
Serce podeszwy środkowej opiera się na technologii o podwójnej gęstości, łączącej wysoce sprężystą piankę PEBA z bardziej responsywną warstwą EVA. Pomiędzy nimi umieszczono elastyczną płytkę Pebax®, która nadaje dodatkowego napędu i zwiększa dynamikę każdego odbicia, a sprawdzona kołyskowa geometria MetaRocker™, znana z innych modeli Hoka, dba o wyjątkowo płynne przetaczanie stopy w biegu. Przemyślana cholewka zapewnia podczas wielokilometrowego treningu wysoki komfort, dzięki wykonaniu z lekkiej i wyjątkowo przewiewnej dzianiny osnowowej. Zmodyfikowana o miększy język i udoskonalony kołnierz redukujący punkty ucisku.
Podeszwa zewnętrzna wykończona formowaną kompresyjnie, lepką gumą gwarantuje świetną przyczepność oraz trwałość na asfaltowych nawierzchniach. Przy wadze 289 gramów (M) i klasycznym dla tej serii 5-milimetrowym dropie, Mach X 3 stanowi wszechstronną propozycję dla wszystkich szukających maksymalnego płynnego rytmu i dynamiki na twardym podłożu.
- Waga: 260 g / 219 g (W)
- Drop: 6 mm
- Wysokość podeszwy: 37 mm / 31mm
- Cena detaliczna: 699,99 zł [sprawdź aktualną cenę]
adidas Adizero Boston 13 to nowoczesny but treningowo-startowy stworzony z myślą o biegaczach poszukujących połączenia dynamiki, komfortu i niezawodności. W nowej odsłonie model ten oferuje jeszcze więcej energii i amortyzacji dzięki zwiększonej ilości sprężystej pianki Lightstrike Pro, wspieranej przez stabilną warstwę Lightstrike. Kluczową rolę w zapewnieniu dynamicznego biegu odgrywa system ENERGYRODS 2.0 – pręty z włókna szklanego, które działają jak sprężyny pod stopą, gwarantując lepszy zwrot energii i płynniejsze przetoczenie.
Cholewka z zaawansowanej siateczki jest lekka, oddychająca i zapewnia wsparcie tam, gdzie potrzeba, a klasyczny system sznurowania umożliwia indywidualne dopasowanie. Tekstylna wyściółka podnosi komfort podczas długich sesji treningowych, minimalizując ryzyko otarć. Za przyczepność na każdej nawierzchni odpowiada trwała guma Continental™ oraz bieżnik Lighttraxion, który stabilizuje krok niezależnie od tempa biegu.
Boston 13 to idealny wybór na codzienne treningi i szybkie jednostki, oferujący doskonałe połączenie lekkości, sprężystości i trwałości
Więcej o modelu:
Salomon S/LAB Phantasm 2
- Waga: 219 g
- Drop: 9 mm
- Wysokość podeszwy: 37,5/28,5 mm
- Cena detaliczna: 1199,99 zł [sprawdź aktualną cenę]
Salomon S/LAB Phantasm 2 to kolejna intrygująca propozycja od renomowanej marki Salomon, która coraz bardziej rozwija się również w produktach do biegania po asfalcie. Buty są jeszcze lżejsze i bardziej responsywne, zostały zaprojektowane z myślą o biegaczach, którzy pragną w pełni wykorzystać swój potencjał podczas zawodów.
Płyta węglowa i innowacyjna geometria podeszwy znacząco podnoszą efektywność biegu. Nowa technologia amortyzacji Energy Foam+ (znajdująca się zarówno nad, jak i pod płytą węglową) zapewnia doskonałą responsywność i ochronę stopy. Dodatkowo, dzięki jednowarstwowej konstrukcji siatkowej, buty stały się o 10 gramów lżejsze, co nie tylko obniża wagę obuwia, ale również przekłada się na wyjątkowy komfort biegu, przy zachowaniu wysokiej oddychalności.
W tej najnowszej edycji marka skupiła się także na doskonaleniu dopasowania, aby zapewnić biegaczom jeszcze lepszy komfort podczas treningów i zawodów.
Więcej o tym modelu:
Sprawdź Salomon S/Lab Phanstasm
- Waga: 188 g (M)/ 158 g (W)
- Drop: 7 mm
- Wysokość podeszwy: brak danych
- Cena detaliczna: 899,99zł [sprawdź aktualną cenę]
adidas Adizero Takumi Sen 11 to bezkompromisowy but startowy zaprojektowany do szybkiego biegania na krótszych i średnich dystansach, ze szczególnym uwzględnieniem biegów ulicznych na 5 i 10 kilometrów.
Konstrukcja podeszwy środkowej opiera się na piance Lightstrike Pro, która gwarantuje amortyzację na wysokim poziomie i zwrot energii, z zachowaniem świetnego czucia podłoża. Unikalną dynamikę poprawia zastosowanie sztywnych włókien ENERGYRODS 2.0, które zostały ułożone tak, aby idealnie naśladowały kości stopy i napędzały każde wybicie.
Za trzymanie i wsparcie stopy w strategicznych momentach i na ostrych zakrętach odpowiedzialna jest nowo zaprojektowana, dopasowana cholewka LIGHTLOCK, która jest niezwykle przewiewna, odprowadza na bieżąco ciepło i wilgoć, a także minimalizuje wagę całego buta do zaledwie 188 g (M)/ 158 g (W).
Podeszwa zewnętrzna Lighttraxion ze strefowym wykończeniem z niezawodnej gumy Continental™ odpowiada za doskonałą przyczepność na asfalcie, nawet podczas biegu na mokrej nawierzchni.
Model o neutralnej charakterystyce i dropie 7 mm, to propozycja dla biegaczy, którzy w walce o sekundy szukają w bucie wyścigowej lekkości, zwinności i natychmiastowego przełożenia siły na tempo.
Szukasz butów na maraton? Przeczytaj również:
