Jak wyposażyć się na przejście Głównego Szlaku Beskidzkiego?
Najdłuższy szlak w Polsce, czyli Główny Szlak Beskidzki prowadzi przez całe pasmo górskie od Ustronia w Beskidzie Śląskim, po Wołosate w Bieszczadach. Pokonanie tego niezwykłego wyzwania, które wytyczają czerwone oznaczenia, jest nieśmiałym marzeniem wielu osób. Niezależnie, czy myślicie o pokonaniu GSB trekkingowo, czy biegowo, na takim dystansie konieczna jest strategia i odpowiednie przygotowania. Kuba z Be Runner w Katowicach pokonał całą trasę GSB - od kropki do kropki. Dziś podzieli się z Wami swoimi doświadczeniami na szlaku i ze sprzętem, którego używał.
Co czeka na wędrowca na GSB?
Główny Szlak Beskidzki jest uznawany za najdłuższy wyznakowany i jednolity długodystansowy szlak w Polsce. Wedle różnych szacunków mierzy około 550 km, powołując się na doświadczenia członków Stowarzyszenia GSB. Od zachodu prowadzi od Ustronia w województwie śląskim, aż do Wołosatego w Bieszczadach. Wyznakowany około 100 lat temu miał w swoim założeniu prowadzić przez najpiękniejsze i najciekawsze trasy Beskidów, dodatkowo obudowany całkiem dobrą infrastrukturą turystyczną, czyli siecią schronisk budowanych mniej więcej dzień drogi od siebie.
W czasach przedwojennych prowadził on znacznie dalej, przez tereny dzisiejszej Ukrainy. Do dzisiaj jest on wyzwaniem głównie logistyczno-czasowym, ponieważ na jego pokonanie przyjmuje się średnio (nie w warunkach biegowych oczywiście) około 21 dni. Jest to znakomita okazja, aby przyjrzeć się bliżej naszym polskim Karpatom, ponieważ po drodze natrafimy na 4 parki narodowe, wielce różnorodną przyrodę, a także sporo ciekawych miejsc historycznych.

Połonina Wetlińska, czyli jedna z osobliwości Bieszczadów
Zaplanowałem również, aby nie zabrakło atrakcji po drodze. Chciałem wziąć namiot i rozbijać się maksymalnie często przy schroniskach, aby zminimalizować koszty przechodzenia szlaku. Z tego powodu rozplanowałem sobie dzienne cele w oparciu o przebyty kilometraż oraz przewyższenia średnio od 16 do 36 km dziennie, momentami dochodząc nawet do 1300 m przewyższeń. Rozłożenie przygody na 21 dni wraz z dźwiganiem namiotu potrafiło mocno dać mi w kość.

Mój dom na szlaku pozwalał również rozbijać się w dzikich miejscach na wypadek nagłej zmiany planów
Jak trwały przygotowania do szlaku?
Kondycję mam dość przeciętną i nie zaliczyłem jeszcze żadnego ultramaratonu. Na moim koncie miałem już mniejszy szlak na rozgrzewkę, czyli Mały Szlak Beskidzki – młodszy brat tego większego obchodzący tereny, które są omijane przez ten duży, a także szlak długodystansowy, jakim był francuski wariant Camino de Santiago.
Ponadto miałem już jedno podejście do GSB, dwa lata wcześniej, zakończone mocnym zatruciem żołądkowym, którego w tym roku usilnie chciałem uniknąć. Z tego powodu jeszcze lepiej zaopatrzyłem się w dodatkowe leki, a także filtr do wody oraz nieco lżejszy sprzęt.
Przygotowania kondycyjne do samego szlaku zacząłem półtora miesiąca przed wyruszeniem. Co prawda nie wstałem z kanapy i nie poszedłem na szlak, ale zacząłem, można powiedzieć metodą Galloway'a, od stopniowego przyzwyczajania organizmu do coraz dłuższych odległości. W praktyce oznaczało to spacery do pracy i z pracy, co dawało dodatkowe około 10-12 km dziennie. Była to bardzo dobra zaprawa, gdyż organizm w ciągu miesiąca mógł całkiem dobrze zaaklimatyzować się do codziennego wysiłku. Jedynym elementem, do którego specjalnie się nie przygotowywałem, były podejścia. Ufałem, że moje wcześniejsze doświadczenie beskidzkie wyniesione z kursu przewodnickiego w tej materii wystarczy.
Ponadto przygotowałem sobie rozpiskę, jak chcę mniej więcej pokonać szlak podczas tych 21 dni. Planowałem, aby nie zajechać się z moim 10 kg plecakiem, a także, aby mieć szansę przeplatać bardziej forsujące dni tymi spokojniejszymi. A przy tym odwiedzić na nocleg jak najwięcej baz namiotowych i najciekawszych schronisk, ponieważ to one w głównej mierze czynią szlak niezapomnianym.
Dlaczego wybrałem buty Hoka Mafate-X
Przy wyborze butów na GSB priorytetem było dla mnie to, aby miały dużą amortyzację, a także, aby były szersze. Trudno byłoby znaleźć w ofercie Be Runner coś bardziej amortyzującego niż Hoka Mafate-X. Po wstępnych przymiarkach przypadliśmy sobie bardzo do gustu.
W tak mocno amortyzujących butach nie bałem się długich kilometrów ani dłuższych fragmentów asfaltowych (okolice Rabki-Zdroju, Równicy czy końcówka w Wołosatem). Pomimo moich szerszych stóp czułem się dobrze, a na koniec czułem się spokojniej patrząc na grubszy bieżnik Vibram Megagrip. Zastanawiała mnie oraz kusiła zastosowana technologia dwuczęściowego widelca karbonowego, który miał napędzać i dynamizować bardzo dużą amortyzację.
Do tych butów planowałem zaopatrzyć się we wkładkę stabilizującą, ponieważ mam problemy z nadpronacją. W butach trailowych zdarzało mi się korzystać z takiego rozwiązania i dawało to całkiem dobry efekt. Niestety na kilka dni przed rozpoczęciem trasy zauważyłem, że podniesienie stopy w bucie może poskutkować unoszeniem się pięty do góry, co w konsekwencji może doprowadzić do obtarć. Dlatego też w ostatniej chwili postanowiłem iść bez wkładki.

Buty są bardzo stabilne jak na tak duży poziom amortyzacji. Na warunki Głównego Szlaku Beskidzkiego ta stabilność była jak najbardziej wystarczająca. Co więcej, nie odczułem podczas pokonywania szlaków żadnych nieprzyjemności związanych z nadpronacją, a nawet miałem wrażenie, że podeszwa bardziej zaczęła się ścierać po drugiej stronie, jakby moje stopy zaczęły supinować.
Podczas pierwszych dni wędrówki miałem wrażenie, jakby stopa nadal nieco poruszała się w okolicach pięty. Obawiałem się obtarć w tamtym miejscu, dlatego również dla dodatkowej stabilizacji wiązałem buty pętlą biegacza. Jednak problem po kilku dniach ustąpił i raczej nie było to spowodowane butami, a bardziej w tym przypadku były to skarpetki…
Buty i ich bieżnik za połową szlaku w Krynicy-Zdrój
Skarpeta drugą skórą
Co do skarpetek, w ogólnym ferworze przygotowań do szlaku, zapomniałem tych, które miałem upatrzone i musiałem ratować się zestawem awaryjnym. Początkowo chciałem wypróbować na szlaku skarpetki BeRunner w wersji Everyday. Dlaczego? Już śpieszę z odpowiedzią, były one według mnie najlepszymi kandydatami do szlaku, ponieważ:
• Są poniżej kostki (mniej materiału zapewnia lepszą oddychalność).
• Są dość grube (mięsiste skarpetki będą dodatkową amortyzacją).
Na potrzeby szlaku wydawały się w takim razie idealne, pomimo że buty miałem świetnie amortyzujące to skarpety zawsze stanowią ten dodatkowy bufor i amortyzację dla stopy i skóry.
Tak oto okazało się, że wziąłem moje skarpetki, które noszę na co dzień, czyli Mizuno Training – jedne z najtańszych zestawów w naszym sklepie. Początkowo mocno obawiałem się obtarć lub jakiegoś dyskomfortu, a tutaj miła niespodzianka. Poradziły sobie jeszcze lepiej niż przypuszczałem. Oczywiście nie wytrzymały całego szlaku, ale jego można powiedzieć 3/5, więc jak na cenę oraz ich przeznaczenie bardzo zyskały w moich oczach (mowa tutaj o dwóch parach).
Trakcja i stabilność na szlaku
Muszę przyznać, że bieżnik Mafate-X bardzo dobrze kleił się do podłoża przez jakieś ¾ szlaku. Byłem z tego bardzo zadowolony. Trzymanie przyczepności jest ważne szczególnie na zejściach. Co prawda miałem jeszcze kijki trekkingowe, ale w większości miejsc mogłem polegać na samych butach, no i nie zawiodłem się. Zacząłem zauważać różnicę pomiędzy trzymaniem i przyczepnością po około 450 km, czyli gdzieś w połowie Beskidu Niskiego.
Czy mnie to dziwi? W sumie to nieszczególnie, teoretycznie dobrze byłoby, aby buty trzymały równomiernie przez cały czas, ale miałem świadomość, że będą one dźwigać nie tylko moją wagę, ale również dość ciężki plecak, w którym miałem namiot, śpiwór oraz dość dużo jedzenia, a także wody. Wydaje mi się, że momentami buty mogły dźwigać nawet do 100 kg, więc to, że się zdarły nie jest dla mnie jakimś dużym zaskoczeniem, a wynika z normalnego zużycia obuwia.

Oczywiście buty nie były zupełnie łyse po przejściu tych 450 km, ale raczej było wyczuwalne, że nie wgryzają się już tak mocno w podłoże, jak na początkach szlaku, a objawiało się to głównie przy stromych zejściach pod koniec Beskidu Niskiego oraz Bieszczadów.
Cholewka i przewiewność
Tegoroczne lato nawet w górach charakteryzowało się bardzo wysokimi temperaturami oraz ostrym słońcem. Siateczka w Mafate-X wyróżnia się naprawdę dobrą oddychalnością, dzięki czemu stopy mocno nie odparzały mi się podczas szlaku, choć przyznam również, że profilaktycznie korzystałem z maści na obtarcia, ale podkreślam, że raczej w formie prewencyjnej.
W moim przypadku lekka i cienka cholewka całkiem nieźle zachowała się w butach po przejściu tych 550 km. Widoczne są tylko lekkie ślady przetarć w okolicach zgięcia palców. Podobnie pod koniec szlaku widocznie zaczęły przecierać się zapiętki, choć i tutaj jakoś bardzo mnie to nie zdziwiło, ponieważ wiem, że w innych butach bardzo często pojawiają się z nimi problemy, a jest to spowodowane kształtem moich pięt.
W wodzie i deszczu
Konsekwentnie wiedziałem, że pakowanie się w obuwie z membraną GTX nie ma sensu latem. Gdy mamy do czynienia z temperaturami średnio powyżej 18°C oddychalność takiego buta bardzo mocno spada. Nieoddychające buty powodują przegrzewanie się i zapacanie stopy, a w konsekwencji dyskomfort, opuchnięcie i obtarcia.
Pomimo tej wiedzy faktycznie spotykałem ludzi na szlaku, który szli w butach wysokich lub membranowych. Każdy wybiera, jak mu wygodnie. Jedynie problem zacznie się wtedy, gdy mamy do czynienia z deszczem.
Podczas całego 21-dniowego szlaku miałem jeden dzień, w którym zlało mnie do suchej nitki. Buty momentalnie przemokły, a późniejszy w nich marsz dał się we znaki stopom. Jednak później buty po tym incydentalnym przemoknięciu, już następnego dnia były całkiem suche i gotowe na nowe przygody. Więc w mojej ocenie nadal nie warto zastanawiać się nad wzięciem butów z membraną.
Słów kilka o kijkach Black Diamond Carbon Z-Poles
Z wyposażenia Be Runner (dawniej Sklep Biegacza) wziąłem również ultralekkie kije Black Diamond Carbon Z-Poles. Początkowo nieco opierałem się przed tworzywem z włókna węglowego, gdyż uważałem, że będzie on mógł się zniszczyć na tak długiej trasie, a nie chciałem zostać bez kijków.
Okazało się, że kije elegancko wytrzymały próbę 550 km, a ich bardzo niska waga była bardzo dużym atutem podczas przemierzania kolejnych kilometrów. Co więcej, ich wygodna forma składania pozwalała bezproblemowo przechowywać je w środku plecaka, jak również na zewnątrz.
Zalety kijów podczas długiej wyprawy trekkingowej to nie tylko odciążanie stawów i kolan, ale również zapewnienie dodatkowych dwóch punktów podparcia, co bardzo przydaje się podczas schodzenia. Co więcej, podczas przepraw wodnych, rzecznych, miejsc wyjątkowo błotnistych (Beskid Niski!), kije są znakomitym kompanem.
Kije również dodają otuchy podczas ewentualnych spotkań ze zwierzętami. Co prawda podczas spotkania z niedźwiedziem one nie pomogą, ale mogą służyć jako odstraszacz dźwiękowy podczas marszu, dzięki uderzaniu kijka o kijek. Dużo pewności zapewniają zwłaszcza wieczorem oraz przy gorszej widoczności na szlaku w nocy. Bardzo przydały się również jednego spotkania z samotnymi psami, które oddaliły się od swoich właścicieli. Podczas spotkania czworonożne bestie wyglądały na dość bojowo nastawione do spotkania z obcym, a kijek w takim przypadku potrafi dodać nieco więcej animuszu.
Podczas mojego przejścia najbardziej błotnistym terenem okazał się nie Beskid Niski, a fragment w Beskidzie Śląskim w okolicach Kubalonki i Stecówki
Szybka energia, czyli dwa słowa o żelach 226ERS
Nieco poboczną sprawą był zapas żeli, które wziąłem ze sklepu Be Runner. Miałem okazję wypróbować 226ERS, które znakomicie sprawdzały się jako turbodoładowanie wtedy, gdy organizm odmawiał dalszej drogi, a głowa wątpiła w zasadność obranej destynacji. Małe i lekkie, zwłaszcza te w wersji XS mieszczą się w każdej kieszonce i mogą być szybko dostępne. Najlepsze efekty zwłaszcza były po zjedzeniu żelu z kofeiną, który błyskawicznie odnawiał utracone po drodze morale.

Po zdobyciu najwyższej góry na szlaku coś dobrego się należy
Ogólne wrażenia z zabranego sprzętu
Buty w zupełności spełniły moje oczekiwania. Po przejściu wymagającego szlaku faktycznie noszą ślady intensywnego użytkowania. Podeszwa z bieżnikiem została widocznie sklepana, względem tej która była od nowości, a amortyzacja zauważalnie się zmniejszyła. Jednak nadal są to całkiem niezłe buty do biegów czy trekkingów w terenie. Po umyciu prezentują się dobrze. Płyta karbonowa zatopiona w środku nie pękła, nic zauważalnego się z nią nie wydarzyło. Jedynie bieżnik po 550 km jest już dość łysy i tutaj najbardziej widać problem.
Podsumowując:
• Buty Mafate-X poleciłbym osobie, która oczekuje od buta maksymalnej amortyzacji w terenie, przy stosunkowo szerszej stopie. Nie jest to co prawda but do pokonywania technicznych terenów, ale na długi szlak typu GSB w zupełności jego bieżnik wystarczy.
• Skarpety Mizuno Training, choć nieprzeznaczone do trekkingu zrobiły fantastyczną robotę i są bardziej wytrzymałe, niż mi się wydawało, choć następnym razem preferowałbym skarpetki w stylu np. BeRunner Everyday.
• Kije Black Diamond Z-Pole Carbon to klasa sama w sobie, która zaskakuje lekkością, kompaktowością oraz wytrzymałością. Bardzo polecam.
• Zapas kilku żeli z kofeiną może dać zastrzyk energii w najmniej spodziewanym momencie na szlaku.

Czy w ogólnym rozrachunku było warto inwestować czas, pieniądze i siły na Główny Szlak Beskidzki? Otóż jak widać po mojej uśmiechniętej twarzy na zdjęciu, które robiłem pod koniec szlaku to jak najbardziej! Warto zainwestować więcej w buty, a także przyjść do specjalistycznego sklepu, w którym doradcy znają się na aktualnym asortymencie, aby nie zajmować się niepotrzebnie odciskami czy innymi powikłaniami, tylko czerpać maksymalną przyjemność ze szlaku.
Jakub, Be Runner Katowice